Zwolnienie lekarskie przez lata było jednym z najbardziej problematycznych obszarów prawa pracy. Przepisy były ogólne, a ich interpretacja często zależała od kontroli ZUS lub orzecznictwa sądów. Efekt? Niepewność, stres i ryzyko utraty zasiłku nawet za drobne, życiowe czynności.
Podpisana 7 stycznia 2026 r. nowelizacja przepisów wprowadza długo oczekiwane doprecyzowanie zasad korzystania z L4. Nie jest to przyzwolenie na pracę podczas choroby, ale uporządkowanie tego, co do tej pory było niejasne.
Jasne definicje pracy zarobkowej i czynności incydentalnych
Nowe przepisy definiują pojęcie „pracy zarobkowej” oraz „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia”. Pracą zarobkową jest każda działalność o charakterze zawodowym, która przynosi korzyść finansową lub służy wykonywaniu obowiązków pracowniczych.
Wyjątkiem są czynności incydentalne, wynikające z istotnych okoliczności, których zaniechanie mogłoby spowodować poważne konsekwencje, np. podpisanie pilnej faktury czy opłacenie rachunku. W praktyce oznacza to, że sporadyczne działania zawodowe nie będą skutkowały utratą zasiłku, jeśli nie wynikają z polecenia pracodawcy.
Za pracę zarobkową nie będą uznawane pojedyncze, wyjątkowe czynności, których:
- wykonania wymagają istotne okoliczności,
- niewykonanie mogłoby spowodować poważne konsekwencje,
- nie wynikają z polecenia pracodawcy.
Przykłady:
- podpisanie pilnego dokumentu,
- jednorazowe opłacenie faktury,
- krótkie przekazanie ważnej informacji.
To oznacza koniec strachu przed utratą zasiłku za „jedno kliknięcie”.
Wykonywanie zwykłych czynności dnia codziennego
Pracownicy na L4 mogą wykonywać zwykłe czynności życia codziennego, takie jak wyjście do sklepu po podstawowe artykuły spożywcze, wizyta w aptece czy krótkie spacery w ramach rekonwalescencji. Te aktywności nie będą uznawane za działania niezgodne z celem zwolnienia, co daje pewność i komfort podczas powrotu do zdrowia.
Ustawa potwierdza to, co sądy mówiły od lat:
- wyjście do sklepu,
- wizyta w aptece,
- badania, rehabilitacja, spacer zalecony przez lekarza
nie są naruszeniem L4, o ile nie utrudniają leczenia.
Nadal nie wolno wszystkiego
Nowe przepisy nie legalizują pracy na L4. Nadal zakazane pozostają działania, które:
- zastępują normalne wykonywanie obowiązków,
- mają charakter ciągły,
- faktycznie utrudniają powrót do zdrowia.
Remont, wakacje czy regularna obsługa klientów nadal mogą skutkować utratą zasiłku.
Wszelkie czynności, które mogą wydłużyć okres niezdolności do pracy, wciąż będą podstawą do odmowy zasiłku chorobowego.
Możliwość pracy u innego pracodawcy
Nowe przepisy pozwalają na wykonywanie pracy u innego pracodawcy w okresie zwolnienia lekarskiego u pierwszego. Przykładem może być nauczyciel w szkole z powodu infekcji nie może prowadzić lekcji stacjonarnych, ale może prowadzić zajęcia online w prywatnej szkole językowej.
Pracownik musi jedynie powiadomić pracodawcę, u którego wykonuje pracę, o okresie zwolnienia wystawionego w innym miejscu zatrudnienia. To oznacza możliwość pobierania jednocześnie zasiłku chorobowego i wynagrodzenia za pracę u innego pracodawcy.
Usprawnienie orzecznictwa lekarskiego
Nowa ustawa przewiduje uproszczenie procedur wydawania orzeczeń lekarskich. Jeden lekarz może orzekać w pierwszej i drugiej instancji, a w sprawach skomplikowanych możliwe będzie skierowanie do trzech lekarzy. Wyeliminowano również konflikt interesów – lekarz z pierwszej instancji nie orzeka w drugiej. Ponadto, w określonych przypadkach, orzeczenia mogą wydawać pielęgniarki lub fizjoterapeuci, a asystenci medyczni wspierają lekarza w dokumentacji.
Wejście w życie ustawy
Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. dotycząca zmian w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w wybranych innych ustawach (oznaczona w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów jako UD114, a następnie w druku sejmowym nr 1856) została podpisana przez Prezydenta Karola Nawrockiego w dniu 7 stycznia 2026 r.
Najważniejsze informacje
Zgodnie z art. 43 tej ustawy, większość nowych regulacji wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Warto jednak zwrócić uwagę na pewne wyjątki. Przykładowo, zmiany wprowadzone w art. 17 ust. 1d i 1e ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – przewidziane w art. 13 pkt 2 lit. b projektu – zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 r.
W komunikacie opublikowanym przez Kancelarię Prezydenta po podpisaniu ustawy podkreślono, że:
- Nowelizacja doprecyzowuje przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego.
- Wprowadzono wyjątki od całkowitego zakazu aktywności niezgodnej z celem zwolnienia, obejmujące wykonywanie codziennych obowiązków lub czynności incydentalnych, które są konieczne ze względu na wyjątkowe okoliczności.
- Ustawa przewiduje możliwość wystawiania zwolnień lekarskich dla konkretnego tytułu zatrudnienia na wniosek ubezpieczonego. Oznacza to, że osoby posiadające kilka tytułów do ubezpieczenia mogą w tym czasie wykonywać pracę zarobkową w ramach innego stosunku pracy, jeśli charakter wykonywanej pracy na to pozwala.
Uwaga: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani kadrowej. Przed podjęciem decyzji dotyczących zwolnień lekarskich, rozliczeń zasiłków czy innych kwestii związanych z zatrudnieniem, zaleca się konsultację z prawnikiem, specjalistą ds. kadr lub doradcą podatkowym. Treść opiera się na aktualnych przepisach i oficjalnych źródłach: L4 na jasnych zasadach i sprawniejsze orzecznictwo. Ustawa z podpisem Prezydenta – Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Portal Gov.pl, Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i niektórych innych ustaw (nr w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów: UD114, druk sejmowy nr 1856)
Kadry i Płace z enova365 w praktyce
Moduł Kadry i Płace enova365 wdrażany przez AURA Technologies pozwala działom HR szybko i sprawnie zarządzać różnymi sytuacjami kadrowymi: od ewidencji nieobecności po naliczanie wynagrodzeń w różnych systemach zatrudnienia.
Co daje enova365 w codziennej pracy działu HR?
- Spójność z przepisami – system automatycznie uwzględnia zmiany w prawie pracy i ubezpieczeniach społecznych, co minimalizuje ryzyko błędów,
- Szybkie rozliczenia płac i deklaracje ZUS/PIT – w tym dla pracowników zatrudnionych na różnych umowach.
- Samoobsługa pracownicza – pracownicy mogą sami zgłaszać wnioski urlopowe, nieobecności czy nadgodziny, a system automatycznie aktualizuje dane w kadrach.
- Raportowanie i integracja – generowanie raportów, eksport do Płatnika, SODiR czy innych systemów, wszystko w jednym miejscu.
Dzięki tym funkcjom dział kadr może sprawnie reagować na nowe przepisy i sytuacje niestandardowe, takie jak praca u dwóch pracodawców. System enova365 pozwala oszczędzić czas, ograniczyć błędy i mieć pełną kontrolę nad kadrami w firmie.
Jeżeli chcesz sprawdzić, jak AURA Technologies może pomóc Twojej firmie w praktyce, warto skontaktować się z nami i omówić konkretne rozwiązania.
